(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.2. అధ్యాయః 002
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
ధృతరాష్ట్రేణ సంజయస్య పురతో దుర్యోధనవచనానుస్మరణేన విలాపః॥ 1 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 9-2-0x(5083)(60168)
విసృష్టాస్వథ నారీషు ధృతరాష్ట్రోఽంబికాసుతః।
విలలాప మహారాజ దుఃఖాద్దుఃఖతరం గతః॥ 9-2-1(60169)
సధూమమివ నిఃశ్వస్య కరౌ ధున్వన్పునఃపునః।
బహు సంచింతయిత్వా తు సంజయం వాక్యమబ్రవీత్॥ 9-2-2(60170)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 9-2-3x(5084)
అహో బత మహద్దుఃఖం యదహం పాండవాన్రణే।
క్షేమిణశ్చావ్యయాంశ్చైవ త్వత్తః సూత శృణోమి వై॥ 9-2-3(60171)
వజ్రసారమయం నూనం హృదయం సుదృఢం మమ।
యచ్ఛ్రుత్వా నిహతాన్పుత్రాందీర్యతే న సహస్రధా॥ 9-2-4(60172)
చింతయిత్వా వచస్తేషాం బాలక్రీడాం చ సంజయ।
అద్య చైవ హతాఞ్శ్రుత్వా దీర్యతే మే భృశం మనః॥ 9-2-5(60173)
అంధత్వాద్యది పుత్రాణాం న మే రూపినిదర్శనం।
పుత్రస్నేహకృతా ప్రీతిర్నిత్యమేతేషు ధారితా॥ 9-2-6(60174)
బాలభావమతిక్రంయ యౌవనస్థాంశ్చ తానహం।
శ్రియం ప్రాప్తాంశ్చ తాఞ్శ్రుత్వా హృష్ట ఆసం తదాఽనఘ॥ 9-2-7(60175)
తానద్య నిహతాఞ్శ్రుత్వా హతైశ్వర్యాన్హతౌజసః।
న లభేయం క్వచిచ్ఛాంతిం పుత్రాధిభిరభిప్లుతః॥ 9-2-8(60176)
ఏహ్యేహి వత్స రాజేంద్ర మమానాథస్య పుత్రక।
త్వయా హీనో మహాబాహో కాం ను యాస్యాంయహం గతిం॥ 9-2-9(60177)
కథం త్వం పృథివీపాలాంస్త్యక్త్వా తాత సమాగతాన్।
శేషే వినిహతో భూమౌ ప్రాకృతః కునృపో యథా॥ 9-2-10(60178)
గతిర్భూత్వా మహారాజ జ్ఞాతీనాం సుహృదాం తథా।
అంధం వృద్వం చ మాం వీర విహాయ క్వ ను యాస్యసి॥ 9-2-11(60179)
సా కృపా సా చ తే ప్రీతిః సా చ రాజసు మానితా।
కథం త్వం నిహతః పార్థైః సంయుగేష్వపరాజితః॥ 9-2-12(60180)
కో ను మాముత్థితః కాలే తాతతాతేతి వక్ష్యతి।
మహారాజేతి సతతం లోకనాథేతి చాసకృత్॥ 9-2-13(60181)
పరిష్వజ్య చ కం కంఠే స్నేహేన క్లిన్నలోచనః।
అనుశాస్తాఽస్మి కౌరవ్య తత్సాధు వదమే వచః॥ 9-2-14(60182)
నను నామాహమశ్రౌషం వచనం తవ పుత్రక।
భూయసీ మమ పృథ్వీయం తాత పార్థస్య నో తథా॥ 9-2-15(60183)
భగదత్తః కృపః శల్య ఆవంత్యోఽథ జయద్రథః।
భూరిశ్రవాః సోమదత్తో మహారాజశ్చ బాహ్లికః॥ 9-2-16(60184)
అశ్వత్థామా చ భోజశ్చ మాగధశ్చ మహాబలః।
బృహద్బలశ్చ క్రాథశ్చ శకునిశ్చాపి సౌబలః॥ 9-2-17(60185)
ంలేచ్ఛాశ్చ శతసాహస్రాః శకాశ్చ యవనైః సహ।
సుదక్షిణశ్చ కాంభోజస్త్రిగర్తాధిపతిస్తథా॥ 9-2-18(60186)
భీష్మః పితామహశ్చైవ భారద్వాజోఽథ గౌతమః।
శ్రుతాయుశ్చాశ్రుతాయుశ్చ శతాయుశ్చాపి వీర్యవాన్॥ 9-2-19(60187)
జలసంధోఽథార్ష్యశృంగీ రాక్షసశ్చాప్యలాయుధః।
అలంబుసో వీరబాహుః సుబాహుశ్చ మహారథః॥ 9-2-20(60188)
ఏతే చాన్యే చ బహవో రాజానో రాజసత్తమ।
మదర్థం ప్రహరిష్యంతి ప్రాణాంస్త్యక్త్వా ధనాని చ॥ 9-2-21(60189)
తేషాం మధ్యే స్థితో యుద్ధే భ్రాతృభిః పరివారితః।
యోధయిష్యాంయహం పార్థాన్పాంచాలాంశ్చైవ సర్వశః॥ 9-2-22(60190)
చేదీంశ్చ నృపశార్దూల ద్రౌపదేయాంశ్చ సంయుగే।
సాత్యకిం కుంతిభోజం చ రాక్షసం చ ఘటోత్కచం॥ 9-2-23(60191)
ఏకోఽప్యేషాం మహారాజ సమర్థః సన్నివారణే।
సమరే పాండవేయానాం సంక్రుద్ధో హ్యభిధావతాం॥ 9-2-24(60192)
కిం పునః సహితా వీరాః కృతవైరాశ్చ పాండవైః।
అథవా సర్వ ఏవైతే పాండవస్యానుయాయిభిః॥ 9-2-25(60193)
యోత్స్యంతే సహ రాజేంద్ర హనిష్యంతి చ తాన్మృధే।
కర్ణ ఏకో మయా సార్ధం నిహనిష్యతి పాండవాన్॥ 9-2-26(60194)
తే వై నృపతయో వీరాః స్థాస్యంతి మమ శాసనే॥ 9-2-27(60195)
యశ్చ తేషాం ప్రణేతా వై వాసుదేవో మహాబలః।
న స సన్నహ్యతే రాజన్నితి మామబ్రవీద్వచః॥ 9-2-28(60196)
ఏవం చ వదతః సూత బహుశో మమ సన్నిధౌ।
యుక్తితో హ్యనుపశ్యామి నిహతాన్పాణ్·డవాన్రణే॥ 9-2-29(60197)
తేషాం మధ్యే స్థితా యత్ర హన్యంతే మమ పుత్రకాః।
వ్యాయచ్ఛమానాః సమరే కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-30(60198)
భీష్మశ్చ నిహతో యత్ర లోకనాథః ప్రతాపవాన్।
శిఖణ్·డినం సమాసాద్య మృగేంద్ర ఇవ జంబుకం॥ 9-2-31(60199)
ద్రోణశ్చ బ్రాహ్మణో యత్ర సర్వశస్త్రాస్త్రపారగః।
నిహతః పాండవైః సంఖ్యే కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-32(60200)
కర్ణశ్చ నిహతః సంఖ్యే దివ్యాస్త్రజ్ఞో మహాబలః।
భూరిశ్రవా హతో పత్ర సోమదత్తశ్చ సంయుగే।
బాహ్లికశ్చ మహారాజ కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-33(60201)
భగదత్తో హతో యత్ర గజయుద్ధవిశారదః।
జయద్రథశ్చ నిహతః కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-34(60202)
సుదక్షిణో హతో యత్ర జలసంధశ్చ పౌరవః।
శ్రుతాయుశ్చాశ్రుతాయుశ్చ కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-35(60203)
మహాబలస్తథా పాండ్యః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
నిహతః పాండవైః సంఖ్యే కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-36(60204)
బృహద్బలో హతో యత్ర మాగధశ్చ మహాబలః।
ఉగ్రాయుధశ్చ విక్రాంతః ప్రతిమానం ధనుష్మతాం॥ 9-2-37(60205)
ఆవంత్యో నిహతో యత్ర త్రైగర్తశ్చ జనాధిపః।
సంశప్తకాశ్చ నిహతాః కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-38(60206)
అలంబుసస్తథా రాజన్రాక్షసశ్చాప్యలాయుధః।
ఆర్ష్యశృంగిశ్చ నిహతః కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-39(60207)
నారాయణా హతా యత్ర గోపాలా యుద్ధదుర్మదాః।
ంలేచ్ఛాశ్చ బహుసాహస్రాః కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-40(60208)
శకునిః సౌబలో యత్ర కైతవ్యశ్చ మహాబలః।
నిహతః సబలో వీరః కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-41(60209)
ఏతే చాన్యే చ బహవః కృతాస్త్రా యుద్ధదుర్మదాః।
రాజానో రాజపుత్రాశ్చ శూరాః పరిఘబాహవః।
నిహతా బహవో యత్ర కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-42(60210)
యత్ర శూరా మహేష్వాసాః కృతాస్త్రా యుద్వదుర్మదాః।
బహవో నిహతాః సూత మహేంద్రసమవిక్రమాః॥ 9-2-43(60211)
నానాదేశసమావృత్తాః క్షత్రియా యత్ర సంజయ।
నిహతాః సమరే సర్వే కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-44(60212)
పుత్రాశ్చ మే వినిహతాః పౌత్రాశ్చైవ మహాబలాః।
వయస్యా భ్రాతరశ్చైవ కిమన్యద్భాగధేయతః॥ 9-2-45(60213)
భాగధేయసమాయుక్తో ధ్రువముత్పద్యతే నరః।
యస్తు భాగ్యసమాయుక్తః స శుభం ప్రాప్నుయాన్నరః॥ 9-2-46(60214)
అహం వియుక్తస్తైర్భాగ్యైః పుత్రైశ్చైవేహ సంజయ।
కథమద్య భవిష్యామి వృద్ధః శత్రువశం గతః॥ 9-2-47(60215)
నాన్యదత్ర పరం మన్యే వనవాసాదృతే ప్రభో।
సోఽహం వనం గమిష్యామి నిర్బంధుర్జ్ఞాతిసంక్షయే॥ 9-2-48(60216)
న హి మేఽన్యద్భవేచ్ఛ్రేయో వనాభ్యుపగమాదృతే।
ఇమామవస్థాం ప్రాప్తస్య లూనపక్షస్య సంజయ॥ 9-2-49(60217)
దుర్యోధనో హతో యత్ర శల్యశ్చ నిహతో యుధి।
దుఃశాసనో వివింశశ్చ వికర్ణశ్చ మహాబలః॥ 9-2-50(60218)
కథం హి భీమసేనస్య శ్రోష్యేఽహం శబ్దముత్తమం।
ఏకేన సమరే యేన హతం పుత్రశతం మమ॥ 9-2-51(60219)
అసకృద్వదతస్తస్య దుర్యోధనవధేన చ।
దుఃఖశోకాభిసంతప్తో న శ్రోష్యే పరుషా గిరః॥ 9-2-52(60220)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-2-53x(5085)
ఏవం స శోకసంతప్తః పార్థివో హతబాంధవః।
ముహుర్ముహుర్ముహ్యమానః పుత్రాధిభిరభిప్లుతః॥ 9-2-53(60221)
విలప్య సుచిరం కాలం ధృతరాష్ట్రోఽంబికాసుతః।
దీర్ఘముష్ణం స నిఃశ్వస్య చింతయిత్వా పరాభవం॥ 9-2-54(60222)
దుఃఖేన మహతా రాజన్సంతప్తో భరతర్షభః।
పునర్గావల్గణిం సూతం పర్యపృచ్ఛద్యథాతథం॥ 9-2-55(60223)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 9-2-56x(5086)
భీష్మద్రోణౌ హతౌ శ్రుత్వా సూతపుత్రం చ పాతితం।
సేనాపతిం ప్రణేతారం కమకుర్వత మామకాః॥ 9-2-56(60224)
యం యం సేనాప్రణేతారం యుధి కుర్వంతి మామకాః।
అచిరేణైవ కాలేన తం తం నిఘ్నంతి పాండవాః॥ 9-2-57(60225)
రణమూర్ధ్ని హతో భీష్మః పశ్యతాం వః కిరీటినా।
ఏవమేవ హతో ద్రోణః సర్వేషామేవ పశ్యతాం॥ 9-2-58(60226)
ఏవమేవ హతః కర్ణః సూతపుత్రః ప్రతాపవాన్।
సరాజకానాం సర్వేషాం పశ్యతాం వః కిరీటినా॥ 9-2-59(60227)
పూర్వమేవాహముక్తో వై విదురేణ మహాత్మనా।
దుర్యోధనాపరాధేన ప్రజేయం వినశిష్యతి॥ 9-2-60(60228)
కేచిన్న సంయక్పశ్యంతి మూఢాః సంయగవేక్ష్య చ।
తదిదం మమ మూఢస్య తథాభూతం వచః స్మ తత్॥ 9-2-61(60229)
యదబ్రవీత్స ధర్మాత్మా విదురో దీర్ఘదర్శివాన్।
తత్తథా సమనుప్రాప్తం వచనం సత్యవాదినాః॥ 9-2-62(60230)
దైవోపహతచిత్తేన యన్మయాఽనుష్ఠితం పురా।
అనయస్య ఫలం తస్య బ్రూహి గావల్గణే పునః॥ 9-2-63(60231)
కో వా ముఖమనీకానామాసీత్కర్ణో నిపాతితే।
అర్జునం వాసుదేవం చ కో వా ప్రత్యుద్యయౌ రథీ॥ 9-2-64(60232)
కేఽరక్షందక్షిణం చక్రం మద్రరాజస్య సంయుగే।
వామం చ యోద్వుకామస్య కే వా వీరస్య పృష్ఠతః॥ 9-2-65(60233)
కథం చ వః సమేతానాం మద్రరాజో మహారథః।
నిహతః పాండవైః సంఖ్యే పుత్రో వా మమ సంజయ॥ 9-2-66(60234)
బ్రూహి సర్వం యథాతత్త్వం భరతానాం మహాక్షయం।
యథా చ నిహతః సంఖ్యే పుత్రో దుర్యోధనో మమ॥ 9-2-67(60235)
పాంచాలాశ్చ యథా సర్వే నిహతాః సపదానుగాః।
ధృష్టద్యుంనః శిఖండీ చ ద్రౌపద్యాః పంచ చాత్మజాః॥ 9-2-68(60236)
పాండవాశ్చ యథా ముక్తాస్తథోభౌ మాధవౌ యుధి।
కృపశ్చ కృతవర్మా చ భారద్వాజస్య చాత్మజః॥ 9-2-69(60237)
యద్యథా యాదృశం చైవ యుద్ధం వృత్తం చ సాంప్రతం।
అఖిలం శ్రోతుమిచ్ఛామి కుశలో హ్యసి సంజయ॥ ॥ 9-2-70(60238)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి శల్యవధపర్వణి ద్వితీయోఽధ్యాయః* ॥ 2 ॥* ఏతదనంతరం ఝ.పాఠే ఏకోఽధ్యాయోఽధికో దృశ్యతే।

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics

పార్థేన నిహతే కర్ణే పాండవభయాత్పలాయమానాం సేనాం నివర్త్య దుర్యోధనస్య పునర్యుద్ధోద్యమః॥ 1 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

[సంజయ ఉవాచ। 9-2-0x(5087)(60239)
శృణు రాజన్నవహితో యథావృత్తో మహాన్క్షయః।
కురూణాం పాండవానాం చ సమాసాద్య పరస్పరం॥ 9-2-1(60240)
నిహతే సూతపుత్రే తు పాండవేన మహాత్మనా।
విద్రుతేషు చ సైన్యేషు సమానీతేషు చాసకృత్॥ 9-2-2(60241)
ఘోరే మనుష్యదేహానామాజౌ నరవరక్షయే।
యత్తత్కర్ణే హతే పార్థః కసింహనాదమథాకరోత్॥ 9-2-3(60242)
తదా తవ సుతాన్రాజన్ప్రావిశత్సుమహద్భయం॥ 9-2-4(60243)
న సంధాతుమనీకాని న చైవాథ పరాక్రమే।
ఆసీద్బుద్ధిర్హతే కర్ణే తవ యోధస్య కస్యచిత్॥ 9-2-5(60244)
వణిజో నావి భిన్నాయామగాధే విప్లువా ఇవ।
అపారే పారమిచ్ఛంతో హతే ద్వీపే కిరీటినా॥ 9-2-6(60245)
సూతపుత్రో హతే రాజన్విత్రస్తాః శరవిక్షతాః।
అనాథా నాథమిచ్ఛంతో మృగాః సింహార్దితా ఇవ॥ 9-2-7(60246)
భగ్నశృంగా ఇవ వృషా శీర్ణదంష్ట్రా ఇవోరగాః।
ప్రత్యుపాయామ సాయాహ్నే నిర్జితాః సవ్యసాచినా॥ 9-2-8(60247)
హతప్రవీరా విధ్వస్తా నికృత్తా నిశితైః శరైః।
సూతపుత్రే హతే రాజన్పుత్రాస్తే ప్రాద్రవంస్తతః॥ 9-2-9(60248)
విధ్వస్తకవచనాః సర్వే కాందిశీకా విచేతసః।
అన్యోన్యమభినిఘ్నంతో వీక్షమాణా భయాద్దిశః॥ 9-2-10(60249)
మామేవ నూనం బీభత్సుర్మామేవ చ వృకోదరః।
అభియాతీతి మన్వానాః పేతుర్మంలుశ్చ భారత॥ 9-2-11(60250)
అశ్వానన్యే గజానన్యే రథానన్యే మహారథాః।
ఆరుహ్య జవసంపన్నాః పాదాతాన్ప్రజహుర్భయాత్॥ 9-2-12(60251)
కుంజరైః స్యందనా భగ్నాః సాదినశ్చ మహారథైః।
పదాతిసంఘాశ్చాశ్వౌఘైః పలాయద్భిర్భృశం హతాః॥ 9-2-13(60252)
వ్యాలతస్కరసంకీర్ణే సార్థహీనా యథా వనే।
తథా త్వదీయా నిహతే సూతపుత్రే పదాఽభవన్॥ 9-2-14(60253)
హతారోహాస్తథా నాగాశ్ఛిన్నహస్తాస్తథాఽపరే।
సర్వం పార్థమయం లోకమపశ్యన్వై భయార్దితాః॥ 9-2-15(60254)
తాన్ప్రేక్ష్య ద్రవతః సర్వాన్భీమసేనభయార్దితాన్।
దుర్యోధనోఽథ స్వం సూతం హాహాకృత్వైవమబ్రవీత్॥ 9-2-16(60255)
నాతిక్రమిష్యతే పార్థో ధనుష్పాణిమవస్థితం।
జఘనే యుధ్యమానం మాం తూర్ణమశ్వాన్ప్రచోదయ॥ 9-2-17(60256)
సమరే యుధ్యమానం హి కౌంతేయో మాం ధనంజయః।
నోత్సహేతాప్యతిక్రాంతుం వేలామివ మహార్ణవః॥ 9-2-18(60257)
అద్యార్జునం సగోవిందం మానినం చ వృకోదరం।
నిహత్య శిష్టాఞ్శత్రూంశ్చ కర్ణస్యానృణ్యమాప్నుయాం॥ 9-2-19(60258)
తచ్ఛ్రుత్వా కురురాజస్య శూరార్యసదృశం వచః।
సూతో హేమపరిచ్ఛన్నాఞ్శనైరశ్వానచోదయత్॥ 9-2-20(60259)
గజాశ్వరథహీనాస్తు పాదాతాశ్చైవ మారిష।
పంచవింశతిసాహస్రాః ప్రాద్రవఞ్శనకైరివ॥ 9-2-21(60260)
తాన్భీమసేనః సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః।
బలేన చతురంగేణ పరిక్షిప్యాహనచ్ఛరైః॥ 9-2-22(60261)
ప్రత్యయుధ్యంస్తు తే సర్వే భీమసేనం సపార్షతం।
పార్థపార్షతయోశ్చాన్యే జగృహుస్తత్ర నామనీ॥ 9-2-23(60262)
అక్రుధ్యత రణే భీమస్తైర్మృధే ప్రత్యవస్థితైః।
సోఽవతీర్య రథాత్తూర్ణం గదాపాణిరయుధ్యత॥ 9-2-24(60263)
న తాన్రథస్థో భూమిష్ఠాంధర్మాపేక్షీ వృకోదరః।
యోధయామాస కౌంతేయో భుజవీర్యముపాశ్రితః॥ 9-2-25(60264)
జాతరూపపరిచ్ఛన్నాం ప్రగృహ్య మహతీం గదాం।
న్యవధీత్తావకాన్సర్వాందండపాణిరివాంతకః॥ 9-2-26(60265)
పదాతయో హి సంరబ్ధాస్త్యక్తజీవితబాంధవాః।
భీమమభ్యద్రవన్సంఖ్యే పతంగా ఇవ పావకం॥ 9-2-27(60266)
ఆసాద్య భీమసేనం తే సంరబ్ధా యుద్ధదుర్మదాః।
వినేదుః సహసా దృష్ట్వా భూతగ్రామా ఇవాంతకం॥ 9-2-28(60267)
శ్యేనవద్వ్యచరద్భీమః ఖంగేన గదయా తథా।
పంచవింశతిసాహస్రాంస్తావకానాం వ్యపోథయత్॥ 9-2-29(60268)
హత్వా తత్పురుషానీకం భీమః సత్యపరాక్రమః।
ధృష్టద్యుంనం పురస్కృత్య పునస్తస్థౌ మహాబలః॥ 9-2-30(60269)
ధనంజయో రథానీకమన్వపద్యత వీర్యవాన్॥ 9-2-31(60270)
మాద్రీపుత్రౌ చ శకునిం సాత్యకిశ్చ మహాబలః।
జవేనాభ్యపతన్హృష్టా ఘ్నంతో దౌర్యోధనం బలం॥ 9-2-32(60271)
తస్యాశ్వవాహాన్సుబహూంస్తే నిహత్య శితైః శరైః।
తమన్వధావంస్త్వరితాస్తత్ర యుద్ధమవర్తత॥ 9-2-33(60272)
తతో ధనంజయో రాజన్రథానీకమగాహత।
విశ్రుతం త్రిషు లోకేషు గాండీవం వ్యాక్షిపంధనుః॥ 9-2-34(60273)
కృష్ణసారథిమాయాంతం దృష్ట్వా శ్వేతహయం రథం।
అర్జునం చాపి యోద్వారం త్వదీయాః ప్రాద్రావన్భయాత్॥ 9-2-35(60274)
విప్రహీనరథాశ్వాశ్చ శరైశ్చ పరివారితాః।
పంచవింశతిసాహస్రాః పార్థమార్చ్ఛన్పదాతయః॥ 9-2-36(60275)
హత్వా తత్పురుషానీకం పాంచాలానాం మహారథః।
భీమసేనం పురస్కృత్య న చిరాత్ప్రత్యదృశ్యత॥ 9-2-37(60276)
మహాధనుర్ధరః శ్రీమానమిత్రగణమర్దనః।
పుత్రః పాంచాలరాజస్య ధృష్టద్యుంనో మహాయశాః॥ 9-2-38(60277)
పారావతసవర్ణాశ్వం కోవిదారవరధ్వజం।
ధృష్టద్యుంనం రణే దృష్ట్వా త్వదీయాః ప్రాద్రవన్భయాత్॥ 9-2-39(60278)
గాంధారరాజం శ్రీఘ్రాస్త్రమనుసృత్య యశస్వినౌ।
అచిరాత్ప్రత్యదృశ్యేతాం మాద్రీపుత్రౌ ససాత్యకీ॥ 9-2-40(60279)
చేకితానః శిఖండీ చ ద్రౌపదేయాశ్చ మారిష।
హత్వా త్వదీయం సుమహత్సైన్యం శంఖానథాధమన్॥ 9-2-41(60280)
తే సర్వే తావకాన్ప్రేక్ష్య ద్రవతో వై పరాఙ్ముఖాన్।
అభ్యధావంత నిఘ్నంతో వృషాంచిత్వా వృషా ఇవ॥ 9-2-42(60281)
సేనావశేషం తం దృష్ట్వా తవ పుత్రస్య పాండవః।
అవస్థితం సవ్యసాచీ చుక్రోధ బలవన్నృప॥ 9-2-43(60282)
తత ఏనం శరై రాజన్సహసా సమవాకిరత్।
రజసా చోద్గతేనాథ న స్మ కించన దృశ్యతే॥ 9-2-44(60283)
అంధకారీకృతే లోకే శరీభూతే మహీతలే।
దిశః సర్వా మహారాజ తావకాః ప్రాద్రవన్భయాత్॥ 9-2-45(60284)
భజ్యమానేషు సర్వేషు కురురాజో విశాంపతే।
పరేషామాత్మనశ్చైవ సైన్యే తే సముపాద్రవత్॥ 9-2-46(60285)
తతో దుర్యోధనః సర్వానాజుహావాథ పాండవాన్।
యుద్ధాయ భరతశ్రేష్ఠ దేవానివ పురా బలిః॥ 9-2-47(60286)
త ఏనమభిగర్జంతం సహితాః సముపాద్రవన్।
నానాశస్త్రసృజః క్రుద్ధా భర్త్సయంతో ముహుర్ముహుః॥ 9-2-48(60287)
దుర్యోధనోఽప్యసంభ్రాంతస్తానరీన్వ్యధమచ్ఛరైః॥ 9-2-49(60288)
తత్రాద్భుతమపరశ్యామ తవ పుత్రస్య పౌరుషం।
యదేనం పాండవాః సర్వే న శేకురతివర్తితుం॥ 9-2-50(60289)
నాతిదూరాపయాతం చ కృతబుద్ధి పలాయనే।
దుర్యోధనః స్వకం సైన్యమపశ్యకద్భృశవిక్షతం॥ 9-2-51(60290)
తతోఽవస్థాప్య రాజేంద్ర కృతబుద్ధిస్తవాత్మజః।
హర్షయన్నివ తాన్యోధాంస్తతో వచనమబ్రవీత్॥ 9-2-52(60291)
న తం దేశం ప్రపశ్యామి పృథివ్యాం పర్వతేషు చ।
యత్ర యాతాన్న వో హన్యుః పాండవాః కిం సృతేన వః॥ 9-2-53(60292)
స్వల్పం చైవ బలం తేషాం కృష్ణౌ చ భృశవిక్షతౌ।
యది సర్వేఽపి తిష్ఠామో ధ్రువం నో విజయో భవేత్॥ 9-2-54(60293)
విప్లయాతాంస్తు వో భిన్నాన్పాండవాః కృతకిల్పిషాన్।
అనుసృత్య హనిష్యంతి శ్రేయోః న సమరే వధః॥ 9-2-55(60294)
సుఖః సాంగ్రామికో మృత్యుః క్షత్రధర్మేణ యుధ్యతాం।
మృతో దుఃఖం న జానీతే ప్రేత్య చానంత్యమశ్నుతే॥ 9-2-56(60295)
శృణ్వంతు క్షత్రియాః సర్వే యావంతోఽత్ర సమాగతాః।
ద్విషతో భీమసేనస్య వశమేష్యథ విద్రుతాః॥ 9-2-57(60296)
పితామహైరాచరితం న ధర్మం హాతుమర్హథ।
నాన్యత్కర్మాస్తి పాపీయః క్షత్రియస్య పలాయనాత్॥ 9-2-58(60297)
న యుద్వధర్మాచ్ఛ్రేయాన్హి పంథాః స్వర్గస్య కౌరవాః।
సుచిరేణార్జితాఁలోకాన్సద్యో యుద్ధాత్సమశ్నుతే॥ 9-2-59(60298)
తస్య తద్వచనం రాజ్ఞః పూజయిత్వా మహారథాః।
పునరేవాభ్యవర్తంత క్షత్రియాః పాండవాన్ప్రతి।
పరాజయమమృష్యంత కృతచిత్తాశ్చ విక్రమే॥ 9-2-60(60299)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం పునరేవ సుదారుణం।
తావకానాం పరేషాం చ దేవాసురరణోపమం॥ 9-2-61(60300)
యుధిష్ఠిరపురోగాంశ్చ సర్వసైన్యేన పాండవాన్।
అన్వధావన్మహారాజ పుత్రో దుర్యోధనస్తవ॥] ॥ 9-2-62(60301)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి శల్యవధపర్వణి అధ్యాయః॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes

9-2-2 సధూమమివ అత్యుష్ణిత్యర్థః॥
9-2-14 పరిష్వజ్య చ మాం కంఠే స్నేహేన క్లిన్నలోచనః।
అనుశాధీతి కౌరవ్య తత్సాధు వద మే వచః ఇతి ఝ.పాఠః॥
9-2-37 ప్రతిమానం కేతుభూతః॥
9-2-61 కేచిత్సంయక్ప్రపశ్యంతి మూఢాస్తు న తథా పరే ఇతి ఖ.పాఠః।
సంయగవేక్ష్య నిపుణం విభావ్యాపి మూఢాస్తథాభూతం తద్వచః కేచిన్న పశ్యంతీతి సంబంధః।
తథాభూతం యథార్థం॥
9-2-2 ద్వితీయోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.